Feed Display

Nie określono adresu internetowego. Uzupełnij.

rss

Genealogia - przodkowie i potomkowie Jana Bułhaka po mieczu PDF Drukuj Email
Wpisany przez Wojtek Bułhak   
Niedziela, 27 Czerwiec 2010 16:42

Jan Bułhak o swoich przodkach

Jan Bułhak w swojej książce "Kraj lat Dziecinnych" stwierdził:

"W naszych stronach Bułhakowie należeli do średniozamożnej szlachty, siedzącej na własnych folwarkach, i nie zapisali się wybitniejszymi czynami, z wyjątkiem paru znaczniejszych osobistości, jak Tomasz Bułhak, ziemianin i zesłaniec syberyjski, Jerzy Bułhak, biskup pinski i Ignacy Józefat Bułhak, metropolita i biskup brzeski.

Jednakie z genealogii widać, że to był ród możny, rozrośnięty wyjątkowo szeroko, bo passessionatus na przestrzeni aż 15 województw, czyli po całej niemal Litwie i Rusi. Ze 123 osób Bułhaków podanych imiennie ni posiadanym przeze mnie wypisie z ksiąg ziemskich województwa nowogródzkiego wywodu rodowitości szlacheckiej wielu piastowało dość wysokie dostojeństwa, było posłami na elekcje królów, miało wyższe szarże wojskowe, a jeszcze mój pradziad Florian - był szambelanem dworu króla Stanisława Augusta i posiadaczem większych dóbr ziemskich. Ale widocznie fortuna jego podległa znacznemu rozdrobnieniu, bo mój dziad Jan, jeden z sześciu jego synów, był już całkiem miernego stanu i ledwie mu starczyło, by ocalić od dewastacji majątek je go żony Julii Hromykówny, to jest właśnie mój rodzinny Ostaszyn. Do takich zdrobniałych i podupadłych familiantów należał i mój ojciec, któremu wraz z jego bratem Antonim pozostał tylko już ten nieduży Ostaszyn.

Tomasz Bułhak, syn Józefa, brata Floriana, a więc mój dziadek, był właścicielem majątku Mickiewicze pod Kłeckiem, również w guberni mińskiej, ale w powiecie słuckim. Urodził się w roku 1801 tamże i był znany ze swej nieprzeciętnej umysłowości i niezłomnego charakteru. Za udział w obydwóch powstaniach utracił duże majętności Czaszniki i Nowy Dwór i został dwukrotnie skazany na zesłanie na Syberię. pierwszy raz deportowany był w roku 1839 na lat osiemnaście, drugi - w roku 1801 na lat dziesięć. Zażywał wielkiego szacunku w społeczeństwie jako ostatni przedstawiciel dawnych wielkich tradycji rodowych i umarł w końcu XIX wieku nieledwie stuletnim starcem. Za mojej pamięci jeszcze obchodził zło te gody z małżonka swą, Teresą z Wierzbickich, która była wierną towarzyszka jego długiego i twardego życia I dzieliła wszystkie jego, koleje, idąc z nim na syberyjskie wygnanie i tułaczkę. Wiadomości te czerpię jednak nie tyle z domowych opowieści, ile z broszury Mariana Dubieckiego pt. Teresa z Wierzbickich Bułhakowa wizerunek pośmiertny, wydanej w Krakowie w roku 1895 (s. 66, drukarnia "Czasu")."

 

herb Bułhak

 

Herb Bułhak
Syrokomla z odmianą "półtora złotego krzyża"

 

Przodkowie - w świetle dzisiejszej wiedzy

Wiele z informacji zawartych w tym tekście Jana Bułhaka jest w szczegółach nieścisłych, np. Tomasz Bułhak był dziadkiem stryjecznym autora. Sam jednak opis przedstawia stan wiedzy autora i korzenie, których był świadom. W przedstawionej poniżej genealogii Jana Bułhaka oraz spisie jego potomków znajdziemy informacje bardziej ścisłe, zebrane na podstawie bezcennej książki Witolda Bułhaka: "Bułhakowie - zarys historii rodu" wydanej nakładem rodziny w 1994 roku.

Przodkowie Jana Bułhaka należeli do średniej szlachty, niewątpliwie possesionatus. Świadczy o tym pełnienie urzędów ziemskich, biskupstwa i stanowiska wojskowe - chorążowie ziemscy i rotmistrzowie kawalerii narodowej. Urzędy ziemskie takie jak stolnik, łowczy były urzędami honorowymi "officia" a nie dygnitarskimi "dignitates", i odzwierciedlały pozycję urzędnika w społeczności lokalnej nie wiążąc się z realną władzą. Najbliżsi krewni przodków Jana Bułhaka pełnili jednak urzędy związane z władzą, taki jak sędzia ziemski, chorąży ziemski lub starosta. Biskupstwa pełnione przez Bułhaków były urzędami wysokiej rangi kościelnej, ale nie należały do biskupstw upoważniających do zasiadania w Senacie.

Stanowiska wojskowe dokładnie określają pozycje majątkową szlachcica. Służba w kawalerii narodowej, a zwłaszcza w husarii była niezwykle kosztowna. Najdroższy był odpowiedni koń, ale też i zbroja dużo kosztowała. Rotmistrzowie, bo takie funkcje pełnili przodkowie Jana, ponosili dodatkowe koszty utrzymania całej chorągwi, zwracane następnie przez jej właściciela (króla, magnata, urzędnika państwowego, lub ziemię), z czym bywało różnie. Warto zwrócić tu też uwagę na protoplastę rodu - Ihnata. Miał on brać udział w "wielkiej bitwie z Tatarami", a w jego czasach była to Bitwa pod Worsklą 1399 roku. Jej uczestnicy, z bojarstwa WX Litewskiego, rycerstwa polskiego i posiłkujący Krzyżacy brali udział w oficjalnej wyprawie krzyżowej.

Najbliższe króla stanowiska pełnił Florian Bułhak, szambelan JKM Stanisława Augusta w r. 1788. Było to stanowisko honorowe, dworskie a nie państwowe. Jego brat Ignacy Józefat, patriarcha unicki, zmarł w 1838 r w wyniku pobicia przez Cara Mikołaja I, kiedy nie zgadzał się na przejście na prawosławie. Podsumowując możemy zaobserwować wzrost znaczenia rodziny od pierwszej połowy XVIIw (oficjałowie ziemscy, rotmistrzowie) ze szczytem pod koniec XVIII wieku (biskupi, dygnitarze ziemscy i szambelan). Wzrost ten załamuje się na początku XIX wieku wraz z upadkiem I Rzeczpospolitej.

herb Floriana Bułhaka,  szambelana JKM

Herb z pieczęci Floriana Bułhaka, szambelana JKM St. Augusta

Na pieczęci herby Bułhak i Jasieńczyk (Heleny z Jabłońskich)

 

Lista przodków po mieczu i potomkowie Jana Bułhaka

1 N. (Ihnat?) i jego brat Tymsza

nat. 1370. Walczył w "wielkiej bitwie z Tatarami" (?Worskla 1399) i podpisał Unię z Polską 1401

2 Roman oraz Dawid "Lisicza"

nat.1410/20 obaj dziedziczą po Tymszy. Od Romana pochodzą: Bułhakowie h/Bułhak Od Dawida pochodzą: Jelcowie h/Leliwa Jelcowie h/Poraj Niemiryczowie h/Klamry

3 Bułhak-Semen

?1504 Pojawia się imię Bułhak, jedyne znane w XVw.

4 Waśko

1509-1529-1530

5 Iwan

1552-56 1558

6 Jerzy Janowicz 1574-83, 1587, 1585

7 Piotr 1585, 1632

8 Konstanty (Kazimierz)

Stolnik nowogrodzki, rotmistrz kawalerii narodowej Wyelkiego Xięstwa Litewskiego nat. 1585? Poległ w zwycięskiej bitwie pod Połonką 28-06-1660, jako dowódca (rotmistrz) chorągwi pancernej Branickiego w dywizji Stefana Czarnieckiego

9 Benedykt z Nowodwórki

Łowczy miński, , rotmistrz kawalerii narodowej Wyelkiego Xięstwa Litewskiego nat. 1630/40-1698 podczaszy nowogrodzki 1686 poseł na elekcje Augusta II 1697 wymieniony w pospolitym ruszeniu chorągwi Województwa. Nowogródzkiego. 1698

10 Mikołaj

nat. ok. 1670

11 Florian Stanislaw

Jego bratem był  Kazimierz, którego syn Fabian Ignacy, 1770 regent grodzki i rotmistrz nowogrodzki, 1771 łowczy nowogrodzki 1775 komisja sejmowa spr. Jozefa Czyża 1778 przywilej, starostwo gniewczyckie itd. zdaniem prof Pigonia (wileńska Rzeczpospolita, 24.12.1921 oraz w komentarzach do "Pana Tadeusza" w wydaniu Biblioteki Narodowej) mógł być pierwowzorem księdza Robaka.

12 Florian "Szambelan"

Szambelan JKM 1788?1789 nat. 1750 Jego brat to Ignacy Jozefat Patriarcha Unicki 1758-1838 , zmarł w wyniku pobicia przez Cara Mikołaja I (odmówił przejścia na prawosławie). Obydwaj bracia zrobili największa karierę z wszystkich przodków piastując urzędy dworskie i kościelne.

13 Jan Antoni-Franciszek

14 Walery-Antoni Stanislaw

nat. 16.04.1842 ?5.09.1905

15 Jan-Brunon

fotograf nat. 18.10.1876-?4.2.1950

16 Janusz

fotograf i kompozytor nat.1906-?1977

17 Andrzej oraz Bohdan

1942-2010,  nat. 1944

18 Dzieci Andrzeja: Wojciech Bohdan nat. 1971, Jan Bolesław nat. 1972, Andrzej nat1974, Danuta nat. 1979,

Dzieci Bohdana: Jacek nat. 1973, Tomasz Bartosz nat. 1978

19 Synowie Wojciecha Jan Andrzej nat. 2006 i Stanisław Marek nat. 2010, oraz Zofia Helena c. Jacka  nat. 2002

 

Opracowane na podstawie:

Jan Bułhak "Kraj lat dziecinnych", nakładem ASP Rymsza, Gdynia 2003, ISBN 83-918580-0-6

Witold Bułhak "Bułhakowie : zarys historii rodu" nakładem rodziny, Warszawa 1994, ISBN 83-902189-0-9